ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਚਣ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧੀ, ਅਣਨਿਯਮਿਤ ਪਾਖਾਨਾ ਤੇ ਪਾਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ, ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਡਾ. ਰਾਕੇਸ਼ ਕਪੂਰ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 1 ਅਪ੍ਰੈਲ ,ਬੋਲੇ ਪੰਜਾਬ ਬਿਊਰੋ;
ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ, ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਚਣ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ 60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਅਣਨਿਯਮਿਤ ਪਾਖਾਨੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਰਕ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਿਟਡ ਵੱਲੋਂ “ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਪਚਣ ਸਿਹਤ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਰਵੇਖਣ” ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਪਚਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅਣਨਿਯਮਿਤ ਪਾਖਾਨਾ, ਐਸਿਡਿਟੀ ਅਤੇ ਪਾਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਦੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੀਜੀਆਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਡਾ. ਰਾਕੇਸ਼ ਕਪੂਰ (ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਯੂਨਿਟ ਮੁਖੀ, ਰੇਡੀਓਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਔਨਕੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ), ਡਾ. ਜਤਿਨ ਸਰੀਨ (ਡਾਇਰੈਕਟਰ – ਮੈਡੀਕਲ ਔਨਕੋਲੋਜੀ, ਲਿਵਾਸਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕੈਂਸਰ ਐਂਡ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਸੈਂਟਰ) ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਡਾ. ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ (ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਮੈਡੀਕਲ ਔਨਕੋਲੋਜਿਸਟ, ਇੰਡਸ ਸੁਪਰਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਮੋਹਾਲੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਪਚਣ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਡਾ. ਰਾਕੇਸ਼ ਕਪੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਵੱਡੀ ਆੰਤ ਜਾਂ ਮਲਾਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਪੋਲਿਪਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਾਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਪਾਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਖੂਨ, ਪੇਟ ਦਰਦ, ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੋਲੋਨੋਸਕੋਪੀ ਵਰਗੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਹੈ।”
ਡਾ. ਜਤਿਨ ਸਰੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕ ਪਚਣ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਦਵਾਈ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਛੁਪ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਖਾਨੇ ਦੀ ਆਦਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਜਾਂ ਪਾਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਵਰਗੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹੱਲਕਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।”
ਕਰਨਲ ਡਾ. ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਖਰਾਬ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਖਾਣਾ, ਕਸਰਤ ਦੀ ਘਾਟ, ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਖਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਾਈਬਰ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ, ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਜਾਂਚ ਇਸ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।”
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ 14 ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ 25 ਤੋਂ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 10,198 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਐਸਿਡਿਟੀ, ਅਪਚ ਜਾਂ ਕਬਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖੁਦ ਦਵਾਈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ 65% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਅਣਨਿਯਮਿਤ ਪਾਖਾਨੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਪੈਕ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਖੁਰਾਕ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੇਵਲ 45.2% ਹੀ ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹਨ। ਇੱਥੇ 624 ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ 60.5% ਲੋਕ ਅਣਨਿਯਮਿਤ ਪਾਖਾਨੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 81.5% ਨੂੰ ਅਧੂਰੇ ਪਾਖਾਨੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 81% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਪਾਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਖੁਦ ਹੀ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 78% ਲੋਕ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਪੈਕ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਖੁਰਾਕ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਵਲ 44.3% ਹੀ ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। 37.2% ਲੋਕ ਤੰਬਾਕੂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਗੈਸਟ੍ਰਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਖੁਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸਿਰਫ 10.4% ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। 39.2% ਲੋਕ ਪਾਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਖੁਦ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਮੀ (33.1%), ਡਰ (26.7%) ਅਤੇ ਝਿਝਕ (22.9%) ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 79% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਪਚਣ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਦੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ 23.6% ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਜਾਂਚ, ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ, ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਪਚਣ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
