ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 12 ਸਤੰਬਰ, ਬੋਲੇ ਪੰਜਾਬ ਬਿਊਰੋ :
ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਲਦੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਭਾਰੀ ਧਾਤ ‘ਲੈੱਡ’ (ਸਿੱਕਾ) ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਦਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਝਾਰਖੰਡ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਲਦੀ ਦੇ 30 ਫੀਸਦੀ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈੱਡ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ਵਿੱਚ ਲੈੱਡ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੈਅ ਮਿਆਰ ਨਾਲੋਂ 642 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸੀ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ 2021 ਅਤੇ 2023 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 34 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਹਲਦੀ ਦੇ 503 ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਲਦੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ (ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ) ਨਾਲ ਜੁੜੇ 128 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਕਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਾਲੇ *npj Science of Food* ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਹਲਦੀ ਵਿੱਚ ਲੈੱਡ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀਮਾ 10 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈੱਡ ਦੀ ਔਸਤ ਮਾਤਰਾ 48 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪਾਈ ਗਈ—ਜੋ ਤੈਅ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਤਰਾ 6,416 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 642 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਲਦੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਦੇਣ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ-ਯੋਗ ਮਿਆਦ (ਸ਼ੈਲਫ ਲਾਈਫ) ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੈੱਡ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੈੱਡ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਬੋਧਾਤਮਕ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਖਣ ਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
