ਜਿੰਨ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਓ ਤਿਨ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਪਾਇਓ!

ਸਾਹਿਤ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ

ਜਿੰਨ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਓ ਤਿਨ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਪਾਇਓ!

ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਿਆਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਡਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰਣ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਗੁਆ ਦੇਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ।
ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜਾਣਨਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਹਉਮੈ ਕੁਝ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ‘ਮੈਂ’ ਦੀ ਕੰਧ ਥੋੜ੍ਹੀ ਨੀਵੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ, ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ, ਨਿਰਭਰਤਾ ਜਾਂ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੱਚੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ ਦੋ ਸੰਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਸੰਦਾਂ-ਨਾਪਸੰਦਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁਨੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਣ; ਬਲਕਿ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ।
ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਪਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ “ਨਹੀਂ” ਕਹਿਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ “ਨਹੀਂ” ਕਹਿਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਸਹਿਮਤੀ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਭਰੋਸਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੋਝ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਚਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨਾ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਦਿੰਦਾ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਖੋਹਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਸੌਟੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ “ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਸਗੋਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ “ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਕਦਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?”
ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਬਚੇ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ
ਸਿਹਤਮੰਦ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ “ਮੈਂ” ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ “ਤੂੰ” ਵੀ ਨਹੀਂ। ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ “ਅਸੀਂ” ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ “ਅਸੀਂ” ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਦਰੱਖਤ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛਾਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪਿਆਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਹੇ ਕਿ “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।” ਪਿਆਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕਹੇ ਕਿ “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਦਲਣ ਨਹੀਂ, ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।” ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਪਹਿਚਾਣ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਸਮਝਦੇ ਹੋ। ਪਿਆਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਜੀਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਿੱਥੇ ਚਾਹਤ ਹੈ ਪਰ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਬੇਚੈਨੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਨੇੜਤਾ ਹੈ ਪਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਮਰਪਣ ਹੈ ਪਰ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਹੈ। ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹਤ ਨਾਲ ਭਰੋਸਾ, ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰੋ। ਉਸਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ। ਉਸਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣੋ। ਪਰ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਕੰਢਾ ਨਾ ਭੁੱਲੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਡੂੰਘਾ ਦਿਖਾਈ ਤਾਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੱਚਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੱਚਾ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਉਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।
+++
ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੀਲੋਂ
9464370823

Latest News

Latest News